|
Mechanica
|
Examenstof VWO *
HAVO ^ |
|
|
|
|
|
|
|
|
TOP |
Rechtlijnige beweging
|
|
|
|
|
Algemene
formules
|
|
|
|
|
*^
|
|
Gemiddelde snelheid
|
|
|
|
<v> = Δx / Δt
|
|
|
Gemiddelde versnelling
|
|
|
|
<a> = Δv / Δt
|
|
|
Eenparige
beweging
|
|
|
|
|
|
|
*^
|
|
Snelheid
|
|
|
v = Δx / Δt
|
|
|
|
*^ |
|
Verplaatsing
|
|
|
|
s (t) = v t
|
|
|
|
|
Eenparig versnelde beweging
|
|
|
|
|
|
|
|
Snelheid
|
|
|
|
v (t) = v (0) + a t
|
|
|
|
*^
|
|
Versnelling
|
|
|
|
a = Δv / Δt
|
|
|
|
Verplaatsing met beginsnelheid
|
|
|
s (t) = v (0) t + 1/2 a t2
|
|
|
*^
|
|
Verplaatsing zonder beginsnelheid
|
|
|
s (t) = 1/2 a t2
|
|
|
Eenparige cirkelbeweging
|
|
|
|
|
|
|
*
|
|
Afgelegde baan
|
|
|
s (t) = φ (t) r
|
|
|
|
*^
|
|
Baansnelheid
|
|
|
|
v = (2 π r) / T
|
|
|
|
*
|
|
Hoeksnelheid
|
|
|
|
ω = 2 π / T
|
|
|
|
*
|
|
Baan- hoeksnelheid
|
|
|
|
v = ω r
|
|
|
*
|
|
Afgelegde hoek
|
|
|
|
φ (t) = ω t
|
|
|
*
|
|
Middelpuntzoekende versnelling
|
|
|
a mpz
= v2 / r
|
|
|
*
|
|
Middelpuntzoekende versnelling
|
|
|
a mpz = ω2r
|
|
|
|
*
|
|
Middelpuntzoekende kracht
|
|
|
|
F mpz
= m v2 / r
|
|
|
*
|
|
Middelpuntzoekende kracht
|
|
|
|
F mpz
= m ω2 r
|
|
|
Kracht, impuls, arbeid etc
|
|
|
Kracht en moment
|
|
|
|
*^
|
|
Tweede wet van Newton
|
|
|
|
Fres = m a
|
|
|
*
|
|
Kracht moment
|
|
|
M = F r |
|
|
Arbeid en energie
|
|
|
|
|
|
*^
|
|
Kinetische energie
|
|
|
|
Ek
= 1/2 m v2
|
|
|
*^ |
|
Zwaarte energie
|
|
|
|
E z= m g h
|
|
|
|
*^
|
|
Arbeid |
|
|
W= F s cosα
|
|
|
*^
|
|
Wet van arbeid en kinetische energie
|
|
|
Σ W = 1/2 m v22 - 1/2 m v12
|
|
*^ |
|
|
|
|
|
|
*^ |
|
|
|
|
|
|
*^ |
|
|
|
|
P = Δ E / Δ t |
|
|
Stoot en impuls
|
|
|
|
|
|
|
Impuls van massa (hoeveelheid beweging)
|
|
p = m v
|
|
|
Stoot
|
|
|
S = F Δt
|
|
|
|
|
Stoot en impuls
|
|
|
|
F Δt = m Δv
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Trillingen en golven
|
|
|
|
|
TOP |
|
Trillingen
|
|
|
|
*^
|
|
Frequentie
|
|
|
|
f = 1 / T
|
|
|
*
|
|
Uitgerekte veer kracht
|
|
|
|
Fveer = C u
|
|
|
*
|
|
Uitgerekte veer energie
|
|
|
|
Eveer = 1/2 C u2
|
|
|
|
*^
|
|
Trillingstijd massa-veersysteem
|
|
|
T = 2 π √ (m / C)
|
|
|
*^
|
|
Trillingstijd mathematische slinger
|
|
|
T = 2 π √ (l / g)
|
|
|
Harmonische trilling
|
|
|
|
|
|
|
*
|
|
Harmonische trilling uitwijking
|
|
|
u (t) = A sin (2 π f t)
|
|
|
Harmonische trilling snelheid
|
|
|
v (t) = 2 π f A cos (2 π f t)
|
|
|
Harmonische trilling versnelling
|
|
|
a (t) = - 4 π2 f2 A sin (2 π f t)
|
|
|
*
|
|
Harmonische trilling maximale snelheid
|
|
vmax = 2 π
f A
|
|
|
*
|
|
Trillingsenergie
|
|
|
|
Etr = 1/2 C A2
|
|
|
*
|
|
Trillingsenergie
|
|
|
Etr = 1/2 m v2max
|
|
|
|
*
|
|
Fase |
|
|
φ (t) = t / T
|
|
|
Golven
|
|
|
|
|
|
|
|
*^
|
|
Golflengte
|
|
|
|
|
λ = v T
|
|
|
|
*^
|
|
Golflengte
|
|
|
|
v = f λ |
|
|
|
*
|
|
Faseverschil lopende golf
|
|
|
|
Δ φ = Δx / λ
|
|
|
*^
|
|
Voorwaarde voor staande golf snaar
|
|
|
l = n 1/2 λ
|
|
|
|
(twee vaste uiteinden)
|
|
|
|
(n = 1, 2, …)
|
|
|
|
*^
|
|
Aan 1 kant ingeklemde staaf
|
|
|
l = (2n - 1) 1/4 λ
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(n = 1, 2, …)
|
|
|
|
*^
|
|
Voorwaarde voor staande golf luchtkolom
|
|
l = (2n - 1) 1/4 λ
|
|
|
|
(een uiteinde gesloten en een uiteinde open)
|
|
(n = 1, 2, …)
|
|
|
*^
|
|
Twee open uiteinden
|
|
|
l = n 1/2 λ
|
|
|
|
Breking
|
|
|
|
|
|
Breking (Huygens)
|
|
|
n1 → 2 = sin i / sin r
|
|
|
Breking (Huygens)
|
|
|
n1 → 2 = v1 / v2
|
|
|
|
Dopplereffect
|
|
|
|
|
|
|
Dopplereffect
|
|
|
|
fw
= fb ( v / ( v - vb ))
|
|
|
Geluid
|
|
|
|
|
|
|
|
Geluids(druk)niveau
|
|
|
|
Lp = 10 log (I / I0)
|
|
|
|
Intensiteit volgens kwadratenwet
|
|
|
I = Pbron / (4 π r2)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Optica
|
|
|
TOP |
Breking
|
|
|
|
*^
|
|
Brekingswet van Snellius
|
|
|
|
n = sin i / sin r
|
|
|
*^
|
|
Grenshoek
|
|
|
|
|
sin g = 1 / n
|
|
|
Breking (Huygens)
|
|
|
n1 → 2 = c1 / c2
|
|
|
*
|
|
Golflengte
|
|
|
|
c= f λ |
|
|
Lenzen
|
|
|
|
|
|
*^
|
|
Sterkte van een lens
|
|
|
|
S = 1/f |
|
|
*^
|
|
Vergroting
|
|
|
|
|
Nlin = │b
/ v│
|
|
|
*^ |
|
Lenzen formule
|
|
|
|
1/f = 1/b + 1/v
|
|
|
*^
|
|
Vergroting
|
|
|
|
|
N = B / V
|
|
|
|
Tralie
|
|
|
|
|
|
|
*
|
|
Tralie |
|
|
|
sin α = n
λ / d
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(n = 1, 2, …)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Vloeistoffen, gassen, warmteleer
|
|
|
|
|
|
|
TOP |
Algemeen
|
|
|
|
|
|
|
*
|
|
Druk |
|
|
|
p = F / A
|
|
|
|
|
*^
|
|
Dichtheid
|
|
|
|
|
ρ = m / V
|
|
|
|
|
Vloeistofdruk
|
|
|
|
|
pvl = ρ g h
|
|
|
*
|
|
Rendement
|
|
|
|
|
η = (Pnuttig / Pin) 100%
|
|
|
|
Continuiteitswet
|
|
|
|
|
A1 v1 = A2 v2
|
|
|
|
*
|
|
Kelvintemperatuur
|
|
|
|
|
T = t + 273
|
|
|
Gassen
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
*
|
|
Algemene gaswet (1)
|
|
|
|
p V / T = n R (= constant)
|
|
|
*
|
|
Algemene gaswet (2)
|
|
|
|
p1 V1 / T1 = p2
V2 / T2
|
|
|
Eerste hoofdwet
|
|
|
|
Q = ΔEk + ΔEp + Wu
|
|
|
Arbeid verricht door gas
|
|
|
Wu = p ΔV
|
|
|
Relatieve luchtvochtigheid
|
|
|
|
ϱ (T) = (pw / pw, verz (T)) 100%
|
|
|
Warmteleer
|
|
|
|
|
|
|
|
|
*^
|
|
Soortelijke warmte
|
|
|
|
Q = m c ΔT
|
|
|
|
*^
|
|
Warmte capaciteit
|
|
|
|
Q = C ΔT
|
|
|
|
*^
|
|
Soortelijke warmte
|
|
|
|
C = m c
|
|
|
|
|
|
Elektriciteit en magnetisme
|
|
|
TOP |
|
Algemeen
|
|
|
|
Coulomb |
|
|
F = f (Q1 Q2) / r2
|
|
|
|
*
|
|
Veldsterkte
|
|
|
|
|
E = F / q
|
|
|
|
Radiaal veld
|
|
|
|
Potentiaal van puntlading of bol met r ≥
R
|
|
V = f (Q / r)
|
|
|
Potentiaal van bol met straal R
|
|
|
V = f (Q / R)
|
|
|
Elektrische veldsterkte van puntlading
|
|
|
E = f Q / r2
|
|
|
of bol met r > R
|
|
|
|
|
Arbeid door veld
|
|
|
|
WA→B
= q (VA - VB)
|
|
|
*
|
|
Toename kinetische energie
|
|
|
|
q U =
Δ 1/2 m v2
|
|
|
|
|
van geladen deeltje in elektrisch veld
|
|
|
|
|
Homogeen veld
|
|
|
|
|
|
|
Potentiaalverschil
|
|
|
|
U = - E Δx
|
|
|
|
*
|
|
Toename kinetische energie
|
|
|
|
q U =
Δ 1/2 m v2
|
|
|
|
|
van geladen deeltje in elektrisch veld
|
|
|
|
|
|
Arbeid door veld
|
|
|
|
WA→B
= q (VA - VB)
|
|
|
Elektrische stroom
|
|
|
|
*^ |
|
Elektrische stroom
|
I = Δ Q / Δ t
|
|
|
*^
|
|
Wet van Ohm
|
|
|
|
U = I R |
|
|
|
*^
|
|
Vermogen elektrische stroom
|
|
|
|
P = U I |
|
|
|
*^ |
|
Vermogen elektrische stroom
|
|
|
|
P = I2 R
|
|
|
|
|
*^
|
|
Energie elektrische stroom
|
|
|
E = P t |
|
|
*^
|
|
Stroomsterkte bij parallelschakeling
|
|
|
I = I1 + I2 + …
|
|
|
*^
|
|
Vervangingsweerstand parallelschakeling
|
|
1 / Rv = 1 / R1 + 1 / R2 +
…
|
|
|
*^
|
|
Spanning bij serieschakeling
|
|
|
|
U = U1 + U2 …
|
|
|
|
*^
|
|
Vervangingsweerstand bij serieschakeling
|
|
Rv = R1 + R2 + …
|
|
|
|
*^
|
|
Weerstand homogene draad
|
|
|
|
R = ϱ (ℓ / A)
|
|
|
|
Elektromagnetisme
|
|
|
|
|
|
|
|
*^
|
|
Lorentzkracht op stroomvoerende geleider
|
|
FL = B I ℓ
sin α
|
|
|
*
|
|
Lorentzkracht op bewegend
|
|
|
|
FL = B q v
|
|
|
|
|
elektrisch geladen deeltje
|
|
|
|
|
|
|
|
*
|
|
Magnetische inductie spoel
|
|
|
|
B = (μ0 N I) /
ℓ
|
|
|
|
Inductie en
wisselstromen
|
|
|
|
|
|
|
|
*
|
|
Magnetische flux
|
|
|
Φ = Bn A
|
|
|
|
*
|
|
Inductiespanning
|
|
|
|
Uind = N (│ΔΦ│ / Δt)
|
|
|
*
|
|
Wisselspanning
|
|
|
|
U (t) = Umax sin (2 π
f t)
|
|
|
*
|
|
Wisselstroom
|
|
|
|
I (t) = Imax sin (2 π
f t)
|
|
|
*
|
|
Effectieve spanning
|
|
|
Ueff = 1/2 √ 2 (Umax)
|
|
|
*
|
|
Effectieve stroomsterkte
|
|
|
|
Ieff = 1/2 √ 2 (Imax)
|
|
|
|
*^
|
|
Transformator
|
|
|
|
Up / Us = Np / Ns
|
|
|
|
*^
|
|
Transformator
|
|
|
Up Ip = Us Is
|
|
|
Condensator
|
|
|
|
|
|
|
|
Capaciteit
|
|
|
|
C = Q / U
|
|
|
Opladen/ontladen condensator
|
|
I (t) = I (0) e -(t/RC)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Atoomfysica
|
|
|
|
|
|
|
|
TOP |
Algemeen
|
|
|
|
|
|
|
|
|
*
|
|
Lorentzkracht op bewegend deeltje
|
|
|
FL = B q v
|
|
|
|
*
|
|
Golflengte
|
|
|
|
c = f λ |
|
|
*
|
|
Energie van een foton
|
|
|
|
Ef = h f |
|
|
|
*
|
|
Energie van een foton
|
|
|
|
Ef = h (c / λ)
|
|
|
|
Spectraallijn
|
|
|
|
|
|
|
|
*
|
|
Spectraallijn
|
|
|
|
|
ΔE = h f
|
|
|
|
Foto elektrisch effect
|
|
|
|
|
|
|
|
*
|
|
Uittree-arbeid
|
|
|
|
Wu = h fgrens
|
|
|
*
|
|
Fotoelektrisch effect
|
|
|
|
Ek max = h f - Wu
|
|
|
|
Overige atoomfysica
|
|
|
|
|
|
|
De Broglie
|
|
|
λ = h / (m0 v)
|
|
|
|
De Broglie
|
|
|
λ = h / p
|
|
|
|
|
|
Onzekerheidsrelatie van Heisenberg
|
|
|
Δx Δpx ≥ h / (4 π)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Kernfysica |
|
|
|
|
|
TOP |
*^
|
|
Aantal nucleonen in kern
|
|
|
A = N + Z
|
|
|
*^ |
Einstein
|
|
|
E = m c2
|
|
|
* |
Vervalconstante
|
|
|
λ = (1 / τ ) ln 2
|
|
|
* |
|
Activiteit
|
|
|
|
|
A (t) = - ΔN (t) / Δt
|
|
* |
|
Activiteit
|
|
|
|
|
A (t) = λ N (t)
|
|
|
|
|
Radioactief verval
|
|
|
N (t) = N (0) e(-λt)
|
|
* |
|
Radioactief verval
|
|
|
N (t) = N (0) (1/2)(1/τ)
|
|
|
Radioactief verval
|
|
|
A (t) = A (0) e(-λt)
|
|
|
Radioactief verval
|
|
|
A (t) = A (0) (1/2)(1/τ)
|
|
|
|
Verzwakkingscoëfficiënt
|
|
|
μ = (ln 2) / d1/2
|
|
|
|
|
Verzwakking γ -
straling
|
|
|
I (x) = I (0) e(-μx)
|
|
* |
|
Verzwakking γ -
straling
|
|
|
I (x) = I (0) (1/2)(x/d1/2)
|
|
*^ |
Dosis
|
|
|
D = Estr / m
|
|
|
*^ |
|
Effectieve dosis
|
|
|
H = Q D
|
|
|
|
|
|
Hemellichamen en satellieten
|
|
TOP * |
|
Gravitatiekracht
|
|
|
Fg = G (m1 m2) / r2
|
|
|
|
Gravitatie energie
|
|
|
Ep = - G (m1 m2) / r
|
|
|
|
Wien
|
|
|
|
kw = λmax
T
|
|
